» » » جلسه پنجم - اندازه گیری مساحت
اطلاعات مطلب
26 آبان 1392

جلسه پنجم - اندازه گیری مساحت

دسته بندی: ترم اول (مهر92) » نقشه خوانی

برای اندازه گیری مساحت پهنه های مختلف روی نقشه و محاسبه معادل واقعی آنها نیز شیوه های متفاوتی وجود دارد . انتخاب یک روش از بین روش های مختلف در ابتدا به شکل سطح مورد نظر و سپس به دقت مورد نیاز و در نهایت به دسترسی داشتن به بعضی وسایل یا نبود آنها بستگی دارد .
الف ) اندازه گیری سطوح دارای شکل هندسی منظم
چنانچه سطح مورد اندازه گیری به صورت اشکال هندسی منظم از قبیل دایره ، مربع ، مستطیل و مثلث باشد . اندازه گیری پارامتر های لازم برای محاسبه مساحت آنها کفایت می کند . مثلاً درباره دایره اندازه گیری شعاع آن کافی است .
 
اندازه گیری شکل ها ی نا منظم
در بیشتر موارد سطوح مورد اندازه گیری شکل هندسی منظم ندارند. در این حالات در صورت امکان باید از پلانیمتر استفاده کرد. در غیر این صورت از روش های دیگر استفاده می شود .
پلانیمتر ؛ به معنی مساحت سنج است. اینها دستگاه ها ی مکانیکی یا الکترومکانیکی اند و به شکل های مختلف ساخته می شوند. از میان آنها استفاده از نوع مکانیکی معروف به پلانیمتر قطبی بیشتر متداول است .
پلانیمتر قطبی
پلانیمتر های قطبی از نظر شکل ظاهر تفاوت های با هم دارند ولی قسمت های اساسی در ساختمان آنها یکی است . و طرز استفاده از آنها یکسان است.
ساختمان هر پلانیمتر قطبی از دو بازو به نام بازوی قلم و بازوی قطبی ، یک وزنه و یک دستگاه شمارشگر تشکیل شده است.
بازوی قلم میله ای است به مقطع معمولاً مستطیل یا مربع به طول حدود بیست سانتی متر که از یک انتها به دستگاه شمارشگر متصل شده است و در انتهای دیگر آن یک قلم نسب ضشده است. در انواع پیشرفته به جای قلم شیشه ای است با یک نقطه که کمی بالاتر از آن ذره بینی قرار دارد.
بازوی قطبی نیز میله ای است شبیه بازوی قلم ، از یک سر به دستگاه شمارش و از طرف دیگر به مرکز وزنه متصل است . وزنه قطعه فلزی است که در مرکز آن یک حفره برای متصل شدن بازوی قطبی وجود دارد. چون موقع استفاده از پلانیمتر ، وزنه روی نقشه ثابت می ماند و بقیه قسمت های دستگاه حول نقطه مرکزی آن ( مرکز حفره) می چرخند، مرکز حفره روی وزنه را با قطب و بازوی متصل شده به آن را بازوی قطبی می گویند.
بازوی قطبی در همه پلانیمترها طول ثابت دارد ، ولی طول بازوی قلم در بعضی انواع ثابت و در انواع جدیدتر عموماً قابل تنظیم است.
روش اندازه گیری و محاسبه به وسیله پلانیمتر های قطبی
1 : نقشه ای که اندازه گیری یک محدوده روی آن مورد نظر است ، به صورت صاف روی میز پهن می کنیم و با گذاشتن چند وزنه در گوشه ها و یا با نوار چسب آن را روی میز ثابت می کنیم. به جای نقشه می توان محدوده مورد نظر را روی یک کاغذ کپی کرد و اندازه گیری را روی آن انجام داد.
2 : ونه را در خارج محدوده مورد نظر اندازه گیری طوری قرار می دهیم که به آسانی قلم دستگاه بتواند پیرامون همهء محدوده را در جهت گردش عقربه ساعت به راحتی دور بزند. چنانچه محدوده مورد اندازه گیری بزرگتر از دایره عمل پلانیمتر باشد بهتر است آن را با ترسیم چند خط به دو یا چند قطعه تقسیم کرده و هر قطعه را جداگانه اندازه گیر کنیم .
3 :  روی پیرامون پهنه یک نقطه را علامت گذااری می کنیم و نوک قلم دستگاه را روی آن قرار می دهیم ( همان طور که قبلاً گفته شد در دستگاه های جدید عموماً به جای قلم قلم از شیشه استفاده می شود که روی آن یک نقطه یا دو خط خیلی نازک و موازی هم وجود دارد و یک ذره بقین کمی بالاتر از آن نصب شده است. این تجهیزات دقت را در اندازه گیری زیادتر می کند .)
4 : شمارشگر دستگاه را با چرخاندن غلتک (چرخ) یا فشار دادن تکمه مربوط به حالت صفر در می آوریم.
5 : بازوی قلم را به آرامی روی پیرامون سطح مورد بحث در جهت گردش عقربه ساعت به نحوی حرکت می دهیم که نوک قلم یا نقطه روی شیشه همواره روی خط پیرامون پهنه باشد. ( اگر به جای نقطه روی شیشه دو خط نازک رسم شده باشد  باید همواره خط پرامون  پهنه  بین آن دو خط قرار داشته باشد . )
6 : هنگامی که نوک  قلم به همان نقطه شروع رسید، اندازه گیری را از شمارشگر دستگاه می خوانیم .
7 : عدد قرائت شده مقدار چرخش غلتک پلانیمتر را نشان می دهد . این مقدار تابعی است از قطر غلتک یا چرخ ، طول بازوی قلم و مساحت پهنه مورد اندازه گیری . به عبارت دیگر اگر هر یک از سه متغیر مذکور ( قطر چرخ ، طول بازوی قلم ، وسعت پهنه مورد اندازه گیری ) تغییر کند عددی که دستگاه شمارشگر نشان می دهد  تغییر خواهد کرد . قطر هر چرخ در هر دستگاه ثابت است . در پلانیمتر های که  بازوی قلم ثابت دارند مقدار قرائت شده مستقیماً متناسب با وسعت پهنه  اندازه گیری شده است . یعنی اگر آن را در عدد مشخصی ضرب کنیم مساحت پهنه روی نقشه یا روی زمین بر حسب پهنه روی نقشه یا روی زمین بر حسب  یک واحد سطح معین به دست می آید. این عدد مشخص را ضریب پلانیمتر می گویند .
 

اندازه گیری به وسیله کاغذ میلیمتری

در این روش مرزهای منطقه مورد نظر را با یک مداد نوک تیز و سخت به روی کاغذ میلی متری منتقل می کنیم سپس با شمردن تعداد مربع ها  مساحت آن را به دست می آوریم . برای آسنای کار و جلوگیری از اشتباه بهتر است شمارش مربع ها در سه مرحله انجام شود . در مرحله اول مربع های یک سانتیمتر کامل را که در داخل مرزهای منطقه قرار دارند .با رسم خطوطی جدا می کنیم  و تعدا آنها را معلوم می کنیم و سپس مربع های کامل نیم سانتی متری را به همان روش جدا می کنیم و می شماریم . در مرحله آخر تعداد مربع های یک میلی متری را می شماریم و با جمع کردن اعداد حاصل مساحت منطقه روی نقشه به دست می آید.

 

اندازه گیری با روش نوار

از این روش هنگامی استفاده می شود که کاغذ میلیمتری در دسترس نباشد. پس از انتقال حدود منطقه مورد نظر به روی یک کاغذ اول روی آن قسمت از مرز منطقه که نسبتاً به خط مستقیم نزدیک است یک خط مستقیم رسم می کنیم. سپس با رسم خطوط موازی با فاصله معین مثلاً یک یا نیم سانتیمتر همه نقاط را به نوارهایی به پهنای یک یا نیم سانتیمتر تقسیم می کنیم. بعد از آن روی مرز منطقه در فاصله هردو خط متوالی با اخراج قائمه هایی نوار ها را به مستطیل تبدیل می کنیم. در رسم قائمه ها سعی می کنیم به اندازه همان مقداری که از منطقه مورد اندازه گیری در خارج از مستطیل می مانند. از طرف دیگر به مستطیل اضافه می شود.مجموع مساحت این مستطیل ها همان مساحت منطقه مورد نظر است چون عرض نوارها برابر است ، کافی است که مجموع طول مستطیل ها را به دست اوریم و در اندازه عرض یکی از آنها ضرب کنیم. در این روش هر قدر عرض مستطیل ها به عبارت دیگر فاصله بین خطوط موازی ، کمتر باشد، دقت اندازه گیری بیشتر خواهد شد.

 

اندازه گیری به وسیله شبکه نقطه دار

در این روش طرز کار شبیه با کاغذ میلیمتری است ، ولی از آن آسان تر و عملیتر است . وسیله اندازه گیری کاغذ شفافی است که روی آن یک شبکه متعامد به اضافه نقطه هایی با فاصله برابر قرار دارد.

شما وارد سايت نشده ايد. جهت ارسال نظر در سايت وارد شويد
اگر تاکنون ثبت نام نکرده ايد اينجا کليک کنيد.
اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.