» » فرایند ها ی دامنه ای
اطلاعات مطلب
26 آبان 1392

فرایند ها ی دامنه ای

دسته بندی: مقالات

این فرایندها رسوبات حاصل ازدخالت چهره های متنوع هوازدگی و تخریب را برسطح دامنه ها جا به جا می نماید سپس درارتباط با بافت و نسبت مقاومت ساختمان رسوب و دخالت نیروهای جاذبه آن ها را به صورت مختلف به سمت پای دامنه ها می کشاند حرکت توده ی مواد هنگامی رخ می دهد که نیروهای  عمل کننده بر روی تپه ودرکناره ی دره نسبت به مواد موجود از قدرت فشاری بیشتری برخوردار باشد .فرایند های دامنه ای هر شهر یکسان نیست و در موارد زیر با هم تفاوت دارند:
-از منظر مواد : آبرفت ، موادسنگی ، برفی ، یخی وخاکی
-نوع حرکت : لغزش ، ریزش خزش ، رانش ، بهمن و سقوط
-سرعت حرکت : ناگهانی ، تشدیدی ، آرام وبسیار کند
علت حرکت : زلزله ، رطوبتی ، شیب ، لایه ای ، زیرلایه ای ، حرارتی و صوتی  

انواع فرایند های دامنه ای :
1)    ریزش:
ریزش به سقوط آزادانه وحرکت یکباره وسریع مواد دامنه ای اعم از سنگ وخاک از دیواره پرتگاه ها یا از دامنه های پر شیب (غالباً با شیب بیشتر از 35 درجه ) اطلاق می گردد .ریزش نوعی از حرکات توده ای است که در آن توده  منفصلی از مواد (که ممکن است هرنوع سنگ یا خاکی باشد ) به اندازه های مختلف در امتداد سطحی که بر روی آن جا به جایی برشی اتفاق نمی افتد نا چیز است از دامنه جدا شده به صورت سقوط در هوا غلتیدن یا جهش بر روی دامنه به سمت پایین دامنه حرکت می نماید.این نوع حرکت بسیار سریع تا فوق العاده سریع می  باشد و ممکن است قبل از حرکت اصلی حرکت های جزئی  که منجربه جدایی تدریجی توده از منشاء می گردد ریزش تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند یخبندان ، هوازدگی ، تغییردرجه ی ، حرارت و افزایش فشار آب به وقوع می پیوندد . البته درهر منطقه ی آب و هوایی عوامل غالب متفاوت است به طوری که عامل اصلی وقوع ریزش در مناطق کوهستانی یخبندان و در مناطق خشک تغیرات درجه حرارت است به طور کلی ریزش زمانی اتفاق می افتد که لایه ی سست و حساس به فرسایش در زیر یک لایه سخت ومقاوم به فرسایش قرار گرفته باشد دراین شرایط در صورت از بین رفتن لایه سست لایه فوقانی ریزش می یابد .
فرایند دامنه ای ریزش در ایران :
در ایران به دلیل شرایط خاص زمین شناسی و توپوگرافی ریزش ها اکثراً یکی از انواع غالب حرکت های توده ای می باشند که عمدتاً در دامنه های پر شیب دارای سطوح ضعیف فراوان هم چنین در امتداد پهنه های فعال گسلی به چشم می خورند .
جاده های کوهستانی کشورمان : به ویژه جاده های هراز_چالوس_ پل دختراز جمله مناطقی هستند که با مشکل جدی ریزش سنگ مواجه می باشند و در این مناطق پدیده ی ریزش ها معمولا به دو دسته ی اصلی تقسیم بندی می گردد:
الف)ریزش سنگی
ب)ریزش واریزه ای
2) لغزش:
 زمین لغزش ها یا حرکات توده ای پدیده هایی هستند که در فرایند تغییر شکل های ژئومورفولوژیکی اتفاق می افتند این پدیده ها نوعی تخریب هستند که در اثر واکنش بین نیروهای داخلی و بیرونی زمین شکل می گیرند به عبارت دیگر یکی از بلایای طبیعی در مناطق کوهستانی پرباران و لرزه خیز زمین لغزش ها هستند که همه ساله خسارت مالی و جانی فراوانی را به بار می آورند. تحت شرایط خاصی امکان دارد لغزش ها در اثر فعالیت های انسانی به وجود آیند که مهم ترین آنها:
-    ازبین بردن جنگل ها ، احداث جادهها ، سدها ، حفاری ، ساخت وساز وهراقدام دیگری که درسطح شیب دار بدون آگاهی از دینامیک محیط انجام شود.
برای پیشگیری از این حوادث رعایت موارد  زیر ضرورت دارد :
1)شناخت مناطق نا پایدار
2)پیش بینی احتمال رخداد آنها ضرورت به نظر می رسد
نکته!
سریع ترین روش پیش بینی در مقیاس ناحیه ای تعیین پتانسیل لغزش به صورت نسبی است مناطق با احتمال  پتانسیل نسبی بالا تر را می توان در برنامه ریزی توسعه در نظر گرفت و در برخورد با این مناطق اجتناب نمود ویا در صورت اجبار نکات فنی لازم را با دقت بیشتری مد نظرگرفت.

3)خزش:
جابه جایی دانه دانه اجزای تشکیل دهنده ی رسوب های سطحی در داخل سازند های سست را اصطلاحاً خزش می نامند در خزش ذرت خاک در اثر رطوبت و بارندگی به صورت میلی متری حرکت می کنند وکج شدن تیرک های برق و همچنین خارج شدن ریشه های گیاهان از حالت عمودی.اگر لایه ها شیب دار باشند خزش شدت بیشتری دارد و در نتیجه خسارت های زیادی را به بار می آورد
نکته!
دخالت موجودات زنده درجابه جایی دانه ها و رشد ریشه ی گیاهان در ایجاد فشار بر ذرات رسوب ها  و یا ایجاد حفره های طولانی در ارتباط با فعالیت جانوران حفاری را نباید نا دیده بگیریم
4) جریانات گلی :
رطوبت و بارندگی به ذرات خاک رس و دیگر لایه ها برخورد کند و منطقه شیب دارباشد آب وخاک رس با هم ترکیب می شوند  تحت شیب حرکت می کننند باعث خساراتی به الگو های شهری می شوند

حرکات یکپارچه و توده ای شکل :
)سولی فلو کسیون : جابه جایی یک قشر گلی بر سطح یک زیر بنای ثابت سولی فلوکسیون  نامیده می شود.این پدیده در رسوب های ریز دانه سست اتفاق می افتد زیرا این نوع رسوب ها بر اثر افزایش میزان آب می توانند به صورت گل تغییر شکل دهد  که خودش به دو نوع تقسیم می شود
 1)محلی
 2)عمومی

محلی : این نوع مربوط به رسوب های خاصی شکل پذیری است که تقریباً به طور پراکنده روی دامنه ها  وجود دارد در این نوع جریان های گلی حفره هایی رو دامنه ها ایجاد می کند بر روی پر شیب ترین دامنه های نواحی کوهستانی این اشکال به صورت حفره های ساده ظاهر می شود که زبانه ای گلی به دنبال دارد .
مشخص ترین نمونه های آن حفره های انفصال نام دارد که با شیب تند نیمه مدوری محدود شده است اغلب در محل این حفره ها دریاچه ها یا باتلاق هایی به وجود می آید که عموما حجم این عوارض از 1تا 10 متر مکعب متغیراست .
عمومی : این پدیده ها اغلب بر سطح یک دامنه گسترش می یابد چنانچه این پدیده به صورت پایین آمدن آرام یک لایه گلی به ضخامت 5/0تا2 متر باشد آنرا سولی فلوکسیون لایه ای می نامند که این نوع سولی فلوکسیون مخصوص دامنه هایی است که از قشری خاک نرم پوشیده شده وتراکم پوشش گیاهی ان قابل توجه نباشد مثل(بعضی از نواحی مرتفع البرزوتالش )این پدیده به صورت لغزش های کوچک و به شکل پله هایی ظاهر می شود این اشکال پله ای از طریق لگد مال کردن دام ها ( گوسفند ها و احشام) تقریباً به شکل تثبیت شده ای در می آیند که سولی فلو کسیون پای دامی نامیده می شود .
از جمله اثرات زیان بار لغزش در محیط :

-تلفات جانی وتبعات ناشی از ان
-تخریب جنگل ها مراتع
-خسارت مالی به کشاورزان و دامداران از طریق تخریب اراضی و مراتع
-تهدید و تخریب مناطق مسکونی و سکونتگاه ها
-افزایش بار رسوبی رودخانه ها و کاهش عمر مفید سازه های آبی
(سد ها و بند ها )

موقعیت جغرافیایی در کرمانشاه :
جوانرود در غرب کشور در دامنه غرب و جنوب غربی سلسه ی کوه های زاگرس شمال غربی واقع در استان کرمانشاه می .باشد
ارتفاع شهر پاوه در حدود 1525متراز سطح دریا است که بعضی نقاط این ارتفاع بیشتر ودر بعضی جا ها کمتر می شود بعضی از محله های پاوه در ارتفاع بالا با خطر ریزش رسوبات کنده شده و تخریبی سنگ های دیگر که در بارندگی های زیاد آب بیشتری در داخل خاک نفوذ نمی کند بنا به میزان تخلخل آب وارد فضاهای خالی می شود واگر شیب زیاد باشد بارندگی شدید و مداوم آب جاری می باشد که در مسیر آب با وجود آبگیری زیاد لایه های پایینی و پر شدن انها حالتی لغزنده و ریز پیدا می کند    


با تشکر و سپاس فراوان از آقای علی عبدالملکی و خانم ها : زهرا یار احمدی ، سودابه مرادی ، زینب یارکرمی و هنگامه مولودی که این تحقیق را در اختیار ما گذاشتند
برای دسترسی به فایل پاورپوینت این بخش روی گزینه زیر کلیک کنید
شما وارد سايت نشده ايد. جهت ارسال نظر در سايت وارد شويد
اگر تاکنون ثبت نام نکرده ايد اينجا کليک کنيد.
اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.