» » » جلسه هشتم – چشم انداز و تقسیمات علم جغرافیا
اطلاعات مطلب
12 آذر 1392

جلسه هشتم – چشم انداز و تقسیمات علم جغرافیا

دسته بندی: ترم اول (مهر92) » فلسفه و سیر تکوینی جغرافیا

دراینکه چرا چشم اندازه های جغرافیاییی متمایز از هم هستند این مساله مطرح است که در شکلگیری هر چشم انداز جغرافیایی یک سری فرآیند خاص حکم فرماست.
نکته ی دیگر در بحث چشم انداز این است که چشم اندازها از نظر مقیاس به انواع بزرگتر و کوچکتر تقسیم می شوند.
 لذا مقیاس مورد مطالعه ی ما کل زمین انتخاب می شود اما در مطالعه ی مساله ی آلودگی هوا در شهر تهران، شهر تهران به عنوان یک چشم اندازه مستقل مورد برسی ما قرار می گیرد.
و آخرین نکته ی مرتبط با چشم انداز جغرافیایی این است که از آنجا که هر چشم انداز جغرافیایی ... شرایط محیط طبیعی، تکنولوژی انسانی و ساختارهای اجتماعی جمعیت لذا می توانیم بگوییم که انسان در ایجاد و خلق چشم اندزها، در توسعه و گسترش و در پایداری و زال آنها جایگاه و نقش ویژه ای دارد به طوری که در مطالعه ی چشم اندازها بدون توجه به جایگاه انسان مطالعه ی چشم انداز امکان پذیر نیست. علت اینکه معمولا در متون مختلف جغرافیایی به جای استفاده از چشم اندازهای جغرافیایی از چشم اندازهای فرهنگی استفاده می شود در واقع به همین دلیل است و چشم اندازهای جغرافیایی همان چشم اندازهای فرهنگی هستند با این توجه که در چشم اندازهای جغرافیایی نقش انسان و فرهنگ نقش ویژه ایست.
در مطالعه ی چشم اندازهای فرهنگی، مطالعه و برسی شکل ساختمانها در واقع آشکارترین ... که حدود و
از این رو عملکرد خصیصه های فرهنگی ...
مهمترین نشانه های فرهنگ در شکل گیری چشم اندازها عبارتند از: نوع و شکل تقسیمات نواحی مختلف سیاره ی زمین به وسیله ی عوامل انسانی، سکونت گاه های روستایی، تاسیسات شهری و سایر امکان فرهنگی، کانالها، اسکله ها، و تاسیسات بندری، تاسیسات معدن، مرزها و استحکامات نظامی.
تقسیمات علم جغرافیا
اولین مساله ای که در ارتباط با این موضوع حائز اهمیت است ضرورت تقسیم بندی در علم جغرافیاست: اولین دلیل که می توانیم به آن اشاره کنیم گستردگی مباحث و موضوعات جغرافیایی و دامنه و قلمرو وسیع آن هاست.
دومین ضرورت تعین حدود و قلمرو جغرافیا در بین سایر علوم و به خصوص علوم مجاور با دانش جغرافیاست.
سومین دلیل کاربری کردن یا تخصصی شدن مباحث و یا انجام مباحث تخصصی و حرفه ای در جغرافیاست.
بحث دیگر این است که مبنای تقسیمات علم جغرافیا چیست؟
به طور کل ما بر اساس سه مقوله می توانیم تقسیمات علم جغرافیا را انجام دهیم:
1- موضوع: تقسیم بندی علوم بر اساس موضوع معتبرترین و جامع ترین روش عملی محسوب می شود. ... دو قطب اصلی علم جغرافیا از عوامل محیط طبیعی و فرهنگ جوامع انسانی تشکل شده است. لذا بر این اساس می توانیم علم جغرافیا را به دو رشته ی متفاوت تقسیم کنیم. به عبارتی با توجه عوامل طبیعی و ویژگی های جامعه ی انسانی علم جغرافیا را می توانیم به دو بخش جغرافیای طبیعی (nutural geography) و جغرافیای انسانی () تقسیم کنیم.
در جغرافیای طبیعی بیشتر به تجزیه تحلیل و شناخت نیروهای طبیعی و نقش آنها در تحیلی رابطه ی متقابل انسان و محیط پرداخته می شود لذا هر یک از موضوعات و مباحث جغرافیای طبیعی در ارتباط با تحلیل رابطه ی متقابل انسان و محیط مورد مطالعه قرار می گیرد به عبارتی در جغرافیای طبیعی نیز هدف ما تحلیل رابطه ی متقابل انسان و محیط است اما با محوریت عوامل محیط طبیعی. بر این اساس جغرافیای طبیعی به رشته های تخصصی متعددی تقسیم شده ست و ژئومورفولوژی یکی از شاخه های جغرافیایی طبیعی است که در این رشته بحث ما درباره ی پیدایش، تکوین و اشکال زمین با توجه به نقش و اهمیت شکل زمین در تحلیل رابطه ی متقابل انسان و محیط است. کلیماتولوژی یا اقلیم شناسی یکی دیگر از شاخه های ... که در این رشته به طبقه بندی انواع آب و هواها و همچنین برسی نقش آب و هوا در سایر عوامل محیط طبیعی و انسانی است مثلا تاثیر اقلیم بر روی جنس خاک، تاثیر اقلیم بر روی تراکم جمعیت، بر منابع اقتصادی. جغرافیای خاک ها یکی دیگر از شاخه های جغرافیای طبیعی است که به شناخت انواع خاک، تاثیر آب و هوا بر خاک و بهره برداری از خاک و ... می پردازد. جغرافیای آب یا هیدرو لوژی یکی دیگر از شاخه ها جغرافیای طبیعی است که البته این رشته در واقع وجه مشترک بین ژئومورفولوژی و اقلیم شناسی است و مبحث اصلی ما در جغرافیای آب ها هیدروکلیماتولوژی است که البته این رشته خود با توجه به انواع منابع آب ها به شاخه های مختلفی تقسیم شود. از رشته هایی که اخیرا خیلی مورد توجه قرار گرفته است اقیانوس شناسی است که از رشته های جدید که در آینده می تواند جایگاه بسیار خوبی در بین رشته های علمی بیابد و دلیل آن این است که تا کنون تلاش انسانها معطوف بود به بهره برداری از منابع آبهای روی خشکی ها اما از آنجا که بیش از 70 درصد سطح زمین از آب اقیانوس ها تشکیل شده است لذا برای ادامه ی حیات جوامع انسانی منابع آب روی خشک ها نمی تواند جوابگوی نیازهای روزافزون آنها باشد.
از دیگر شاخه های جغرافیای طبیعی جغرافیای زیستی است
و اما جغرافیای انسانی که در آن عمده ی هدف ما مطالعه ی آثار فضایی حاصل از فعالیت انسان در محیط است که فعالیت های انسانها عمدتا در راستای پاسخ به نیازهای اولیه و اساسی انسانها به وجود آمده است، مثلا نیاز به خوراک، پوشاک و مسکن، امنیت، بهداشت و فراغت و ... است
2- مقوله ی روش
3- هدف
جغرافیای انسانی: برسی و مطالعه ی آثار و نتایج فضایی حاصل از فعلایت انسان:
خوراک – پوشاک – مسکن ( بازتاب فضایی یکی از فعالیت های اولیه انسان و همچنین بازتاب رابطه ی متقابل انسان و محیط)
جغرافیای سکونت:
- جغرافیای شهری
- جغرافیای روستایی
- جغرافیای کوچ نشینی
جغرافیای اقتصادی:
- جغرافیای کشاورزی
- جغرافیای صنعتی
- جغرافیای خدمات
جغرافیای نظامی
شما وارد سايت نشده ايد. جهت ارسال نظر در سايت وارد شويد
اگر تاکنون ثبت نام نکرده ايد اينجا کليک کنيد.
اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.