اطلاعات مطلب
10 آذر 1392

خاک

دسته بندی: مقالات

خاک ، واژه خاک مفهوم بسیار گسترده ای در علوم مختلف دارد . به طور مثال در کاربردهای مهندسی به کلیه مصالح خرد شده طبیعی صرف نظر از نحوه تشکیل و جنس آنها گفته می شود و در علوم دیگر نظیر زمین شناسی خاک به مواد دانه ریز حاصل از هوازدگی که ریشه گیاهان می توانند در آنها رشد کند گفته می شود .
اما در معنای کلی تعریف دقیق تر ، خاک محصول نهایی هوازدگی و نتیجه تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگ ها همراه با تجمع باقیمانده های در حال فساد جاندران است که لایه ای را بین سنگ بستر و هوا کره تشکیل می دهند .
خاک متشکل از مواد معدنی (غیرآلی) وموتد آلی است . البته حداقل 80 درصد خاک را مواد معدنی حاصل از هوازدگی سنگ ها تشکیل می دهد . کوارتز ، کانی های رسی و ترکیبات عناصری چون پتاسیم ، فسفر و نیتروژن مهمترین مواد معدنی موجود در خاک هستند .
خاک ها عموماً دارای هوا و آب نیز هستند . خاک ماده پرارزشی است ، زندگی انسان و بسیاری از موجودات زنده دیگر بدونِ وجود خاک ، ناممکن به نظر می رسد .. از آنجا که فرایند تشکیل خاک بسیار اهسته است و تشکیل یک سانتیمتر آن به 100 تا 1000سال زمان نیاز دارد .باید در بهره برداری از خاک و نگهداری از آن دقت های لازم را به عمل آورد .
در تشکیل خاک ، علاوه بر عوامل پیش گفته ( سنگ اولیه ، اقلیم ، شیب زمین و زمان ) زندگی گیاهی و جانوری موجود در خاک عامل مهمی است. مثلاً حفره هایی که به وسیله جانوران در زمین ایجاد می شوند امکان نفوذ آب و هوا و در نتیجه هوازدگی بیشتر خاک را فراهم می کنند. باقیمانده های گیاهان و اجساد جانوران پس از مرگ آنها می پوسد و موجب افزایش هوموس در خاک می شود . هوموس ( گیاخاک ) به بخش آلی خاک گفته می شود .
نیمرخ خاک
خاک به صورت لایه های افقی تشکیل می شود که به آن افق های خاک می گویند .هر یک از افق های خاک را با یکی از حروف لاتین نشان می دهند .
بالاترین لایه افق A است. این لایه حاوی هوموس و مقدار کمی رس و ماسه است . ریشه های بسیاری از گیاهان محدود به همین افق اند .
در زیر آن افق B قرار دارد که حاوی رس ، ماسه و مقدار کمی هوموس است . افق B  همچنین حاوی عناصر محلولی است که به وسیله آب از افق فوقانی شسته شده اند .
در زیر افق B لایه ضخیم تری که لایه C است متشکل از سنگ هایی که بخشی از آن هوازده اند قرار دارد . اغلب ریشه های گیاهی به این لایه نمی رسند . نفوذ آب و هوا نیز به این لایه محدود می شود . در زیر افق C سنگ بستر قرار گرفته است .
 
 
 
گرچه افق های پیش گفته را در بسیاری از خاک ها می توان مشاهده کرد . ولی خاک های نواحی مختلف با هم تفاوت دارند . در مناطق سرد ، خاک کمی تشکیل می شود ، زیرا سطح یخ زده زمین مانع از هوازدگی بیشتر است . در این نواحی به علت نبودن پوشش گیاهی محافظ ، سطح تازه سنگ ها در بیشتر نقاط دیده می شود . 
در مناطق مر طوب حاره ای به علت بالا بودن دما و باران فراوان ، خاک های ضخیمی تشکیل می شود . ولی در این مناطق بسیاری از کانی ها از لابه لای خاک شسته می شوند و از این رو این خاک ها برای رشد فراوان محصولات کشاورزی به قدر کافی غنی نیستند .
 خاک های نواحی بیابانی به علت هوازدگی شیمیایی کم و فرسایش آبی و بادی زیاد ، معمولاً نازک و به صورت تکه تکه اند . این خاک ها غالباً دارای کانی های محلول ولی فاقد مواد آلی اند ، یا مواد آلی کمی دارند . افق های خاک معمولاً وجود ندارند یا به خو.بی توسعه پیدا نکرده اند .
 در نواحی معتدل ، معمولاً میزان بارش کمتر از نواحی پر باران استوایی است با وجود این مناطق معتدل غالباً ان قدر باران دریافت می کنند که خاک های ضخیمی پدید آورند. رشد فراوان گیاهان در این نواحی ، خاک های غنی ، ساه رنگ و با هوموس فراوان تولید می کند . بههمین جهت خاک های نواحی معتدل از حاصلخیزترین خاک ها هستند و بیشتر غذای مردم جهان از همین نواحی تامین می شود .   
با تشکر و سپاس فراوان از خانم ها پریسا امیریان ، حسنا منصوری ، فهیمه شریفی ، صبا حق نیا و مریم جلالی که این تحقیق را در اختیار این سایت قرار دادند .
برای دسترسی به فایل پاورپوینت این بخش بر روی گزینه های زیر کلیک کنید
شما وارد سايت نشده ايد. جهت ارسال نظر در سايت وارد شويد
اگر تاکنون ثبت نام نکرده ايد اينجا کليک کنيد.
اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.